Państwo Króla Juliana - czyli o tym, co zrobić by lemury wciąż miały dom.

Ewa Siwicka, jedna z organizatorek tegorocznej konferencji SPP, opisuje swoje doświadczenia pracy naukowej na Madagaskarze.
Ewa Siwicka, jedna z organizatorek tegorocznej konferencji SPP, opisuje swoje doświadczenia pracy naukowej na Madagaskarze.
Niezaprzeczalnie – podróże kształcą. Podróżując zwiększamy swoją wiedzę i zrozumienie dla innych kultur i zwyczajów, stajemy się bardziej otwarci na świat, tolerancyjni. Ale czy tak naprawdę to co widzimy jako turyści nie jest iluzją? Czy biura podróży nie starają się nam pokazać rzeczywistości takiej, jaką wyobrażają sobie przyjezdni, stwarzając nieco fałszywy, przesadnie wyidealizowany obraz znacznie odbiegający od rzeczywistości?

Odnowione budowle (niekiedy pod 24h nadzorem), starannie dobrana pościel w hotelach, ręczniki splątane w coś co ma przypominać łabędzia, białe piaszczyste plaże, rafy koralowe, zorganizowany transport. Jest to często wszystko co zostaje nam pokazane. Nikt nie wspomina co znajduje się po drugiej stronie zabytkowej budowli, skąd został importowany piękny biały piasek, co się stało z rafą koralową z przeciwnej strony wyspy. Nikt nie pyta czy zwyczajni mieszkańcy mają pościel, łóżka, dom? Czy może śpią w szałasie? Co jedzą? Czy cierpią z powodu skrajnej biedy? A jeśli tak to jak sobie z tym radzą?

Problem biedy na Madagaskarze
Jednym z głównych problemów z jakim boryka się Madagaskar jest problem powszechnej biedy. Ponad 68% społeczeństwa jest dotknięta skrajnym ubóstwem tzn. żyje za mniej niż $1.25 dziennie. Bieda pociąga za sobą wiele poważnych konsekwencji, takich jak niedożywienie, ograniczony dostęp do godziwych warunków sanitarnych, leków, wody pitnej, edukacji i elektryczności, wysoką umieralność noworodków, niską średnia długość życia. To z kolei prowadzi do ekonomicznej stagnacji pozostawiając dalszy rozwój państwa poza zasięgiem jego mieszkańców.

Jednym ze sposobów radzenia sobie z problemem braku wystarczających środków do życia jest wycinka lasów. Za zdobyte drewno można nie tylko rozpalić ogień w palenisku by ugotować obiad, czy się ogrzać w zimne wieczory, ale również użyć surowca do produkcji narzędzi i naczyń albo jako materiału budowlanego do usztywnienia błotnych konstrukcji lub pokrycia dachów. Nadwyżkę można oczywiście sprzedać, co tym bardziej zachęca do stosowania nielegalnych praktyk. Skutki są widoczne gołym okiem.

Kto cierpi z powodu deforestacji?
Oczami lokalnego mieszkańca:
Poza tymczasowymi korzyściami i małym jednorazowym dochodem ze sprzedaży drewna, lokalni mieszkańcy silnie odczuwają negatywne skutki deforestacji w ich życiu codziennym. Zmniejszenie powierzchni lasu skutkuje tym, że droga do niego wydłuża się – ciężej jest zdążyć wrócić z polowania przed zachodem słońca. Również sama wyprawa do lasu okazuje się mniej obfita w zbiory – jest mniej produktów leśnych i są ciężej dostępne.

Naszymi oczami:
Mimo, że większość z nas raczej nie będzie miała okazji pojechać na Madagaskar to skutki deforestacji odczują wszyscy mieszkańcy naszej planety w postaci zmian klimatycznych i wzrostu globalnej temperatury.

Oczami ekologa:
Deforestacja jest to proces prowadzący do utraty ekosystemu. Ekosystemu który stanowi dom dla innych roślin i zwierząt. Ponad 90% gatunków występujących na Madagaskarze to endemity – oznacza to że nie możemy ich znaleźć w innych częściach świata. Jednym z najbardziej charakterystycznych endemitów jest lemur. Utrata lasu dla lemurów oznacza brak schronienia przed drapieżnikami oraz brak pożywienia. Większość gatunków lemurów zagrożonych jest wyginięciem.

Oczami ekonomisty:
Przez to że wycinka lasów zapewnia jedynie korzyści krótkoterminowe, nie jest dobrym sposobem rozwiązania ekonomiczno-społecznych problemów. Wręcz przeciwnie. W wyniku deforestacji zostają zaburzone, bądź całkowicie przerwane funkcje lasu (np. ochrona przed wiatrem i powodzią, zabezpieczenie przed erozją gleby). W perspektywie długoterminowej oznacza to osłabioną odporność ekosystemu na anomalie pogodowe, co skutkuje zmniejszeniem korzyści płynących ze strony środowiska (np. mniejsze plony), pogłębiając problem biedy.

Wniosek jest prosty: Jeśli bieda jest przyczyną deforestacji, a deforestacja pogłębia problem biedy, należy przerwać ten zaklęty krąg ubóstwa zaraz u jego źródła.

Jak zatrzymać proces deforestacji?
Wyzwaniem dla naukowców jest znalezienie takiej alternatywy która byłaby lepszym źródłem dochodu dla lokalnych mieszkańców niż wycinka lasów. Obecnie na Madagaskarze prowadzonych jest około 900 mikroprojektów w ramach programu P4GES. Mają one na celu zwiększenie dobrobytu najbiedniejszych poprzez m.in wprowadzanie nowych metod uprawy ryżu, szkolenie poprawnej i wydajnej hodowli zwierząt, inwestycje w stawy hodowlane ryb czy rozwój pszczelarstwa.

Ochrona i odnowienie naturalnych leśnych ekosystemów pozwala nie tylko na zwiększenie obecnych korzyści, ale również rozwój nowych. Turystyka w państwach rozwijających się jest głównym elementem PKB. Zdrowa, bujna roślinność i górzysty teren przyciągnie fascynatów przyrody i wycieczek trekingowych stwarzając nowe miejsca pracy i możliwości rozwoju.

Niemniej jednak w pierwszej kolejności trzeba położyć nacisk na zwiększenie dostępności i poziomu edukacji wśród dzieci i dorosłych. Zrozumienie zagrożenia i chęć współpracy przy realizowaniu międzynarodowych projektów jest wielkim osiągnięciem i pierwszym dużym krokiem w kierunku poprawy kondycji lasów tropikalnych.

Ewa Siwicka jest asystentem projektów badawczych na Uniwersytecie w Aberystwyth i studentem ekonomii środowiska na Uniwersytecie w Edynburgu. Współrealizowała wiele projektów badawczych mających na celu ochronę środowiska w sposób zgodny z potrzebami lokalnych mieszkańców. Na Madagaskarze badała jak poprawa warunków życiowych lokalnej ludności może pomóc w przeciwdziałaniu deforestacji

Jesteś studentem, doktorantem lub młodym naukowcem posiadającym doświadczenie w pracy badawczej za granicą? Chcesz podzielić się swoimi przemyśleniami na temat własnej dziedziny badań, różnic w realizowaniu projektów w Polsce i za granicą, kwestii finansowania i organizacji pracy naukowej? Napisz do nas: magdalena.richter@polishperspectives.org
Trwa ładowanie komentarzy...